Miejski plac widziany z góry: siedziska i zieleń na placu, spacerujący ludzie, po bokach budynki muzeów.

Placemaking dla kadr kultury

Manual do pracy z miejscem, wspólnotą i przyszłością.

Jak rozwijać miejsca wspólnie z ludźmi, którzy z nich korzystają? Poznaj podejście łączące kulturę, projektowanie przestrzeni i współpracę z mieszkańcami. Pobierz manual oraz narzędzia wspierające diagnozę miejsca, przygotowanie założeń urbanistycznych i pracę nad przyszłością miasta.

Carolina Pietyra · 2026

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Placemaking — metoda pracy z miejscem i wspólnotą

Placemaking to proces wspólnego kształtowania miejsca poprzez rozpoznawanie potrzeb, budowanie relacji i współdecydowanie o zmianie. Łączy fizyczną przestrzeń z codziennym doświadczeniem ludzi, pamięcią miejsca i sposobem jego zarządzania. Pomaga tworzyć warunki, w których różne osoby mogą korzystać z miejsca i wpływać na jego przyszłość.

W podejściu przedstawionym w manualu placemaking służy również synchronizacji miejskich procesów: łączy wiedzę mieszkańców, kompetencje kultury, pracę projektantów i decyzje instytucji. Pozwala sprawdzać założenia poprzez małe interwencje i prototypy, a następnie wykorzystywać obserwacje w dalszym projektowaniu.

Miasto powstaje między budynkami.

Placemaking w rozwoju miast, urbanistyce i kulturze

Rozwój i regeneracja miejsc

Rozpoznawanie potrzeb, zasobów i napięć w przestrzeniach zmieniających funkcję. Budowanie współpracy wokół placów, podwórek, parków, budynków i większych obszarów miejskich.

Przygotowanie masterplanów i założeń urbanistycznych

Zbieranie wiedzy o sposobach użytkowania przestrzeni, relacjach z sąsiedztwem i wartościach ważnych dla społeczności. Wnioski mogą wzbogacać brief projektowy, pomagać określać priorytety i wskazywać rozwiązania wymagające sprawdzenia.

Partycypacja i współpraca z mieszkańcami

Mapowanie interesariuszy, praca z historią miejsca i wspólne uzgadnianie kierunku zmiany. Rozpoznawanie także osób, które nie korzystają z przestrzeni lub pozostają poza dotychczasową rozmową.

Praca instytucji kultury

Wykorzystywanie animacji, sztuki, pamięci i wyobraźni w długofalowym współtworzeniu miejsc. Łączenie programu instytucji z jej otoczeniem oraz odpowiedzialnością za relacje i ciągłość procesu.

Manual placemakingu i narzędzia warsztatowe PDF

Materiały pomagają przejść od rozpoznania miejsca do wspólnego określenia wartości, tworzenia pomysłów i organizowania dalszej współpracy. Korzystaj z manuala jako przewodnika, a plansze i karty zabierz na warsztat z zespołem lub społecznością. Bezpłatnie, bez rejestracji.

Manual „Placemaking dla kadr kultury”

Publikacja, 38 stron: wprowadzenie, przykłady, proces pracy, narzędzia i literatura. PDF, ok. 3,5 MB.

Pobierz manual PDF

Plansze warsztatowe — A3

3 plansze: budowanie wspólnoty wokół wartości, koncepcje interwencji placemakingowych, orkiestracja procesu placemakingu. PDF, ok. 248 kB.

Pobierz plansze A3

Mapy do pracy zespołowej — B1

2 plansze: mapa interesariuszy w poczwórnej helisie oraz Collage-story, łączące dziedzictwo i historię z przyszłością miejsca. PDF, ok. 248 kB.

Pobierz mapy B1

Karty do pracy warsztatowej

Zestaw haseł dotyczących działań kulturalnych, czynności i warunków korzystania z przestrzeni. Do generowania pomysłów i rozmowy o doświadczeniu miejsca. PDF, 27 stron, ok. 249 kB.

Docelowy wydruk: A4. Przed drukiem potwierdź ustawienia skalowania i sposób druku.
Pobierz karty PDF

Autorka i doświadczenia stojące za metodą

Manual powstał w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2026 roku. Łączy doświadczenia pracy strategicznej, projektowania usług i rozwoju Wesołej z wnioskami z masterclassów dla zespołów kultury w Gdańsku, Lublinie, Bydgoszczy i Bielsku-Białej.

Materiały udostępniono z myślą o dalszym praktykowaniu, testowaniu i rozwijaniu metody przez instytucje kultury, samorządy, społeczności oraz środowiska projektowe.

Carolina Pietyra pracuje na styku kultury, miast i przyszłości. Projektuje instytucje, doświadczenia i procesy współpracy, które przekładają idee na trwałą wartość publiczną. Jako dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego (KBF) kieruje instytucją, która od niemal 30 lat realizuje najważniejsze krakowskie festiwale, w tym Festiwal Muzyki Filmowej w Krakowie, Sacrum Profanum, Misteria Paschalia, Festiwal Conrada i Festiwal Miłosza. KBF organizuje również duże wydarzenia miejskie, takie jak Wianki w Krakowie, koordynuje program Kraków Miasto Literatury UNESCO oraz działalność Krakow Film Commission, a także wydaje media poświęcone kulturze, w tym „Karnet” i „Czas Literatury”.

Równolegle z rozwijaniem tych marek zainicjowała i powołała FestForum — platformę łączącą organizatorów festiwali z całej Polski. Od 2023 roku KBF koordynuje również program społeczno-kulturalny Wesołej, krakowskiej dzielnicy kreatywnej. Carolina projektuje i prowadzi tam proces partycypacyjny towarzyszący regeneracji tego obszaru, wykorzystując zasady placemakingu do współtworzenia otwartej, kreatywnej i zorientowanej na przyszłość dzielnicy. Stworzyła także Aptekę Designu, przestrzeń integrującą środowiska projektowe oraz rozwijającą wiedzę i kompetencje projektowe mieszkanek i mieszkańców Krakowa, a także Obserwatorium Trendów dla Kultury, które jest jednostką badawczą i kwartalnik „JUTRA”.

Jest strategiem i projektantem usług. Specjalizuje się we współprojektowaniu, zarządzaniu zmianą, projektowaniu innowacji, rozwijaniu kultury organizacyjnej, projektowaniu doświadczeń użytkowników i projektowaniu możliwych przyszłości. W swojej pracy korzysta z metod projektowania zorientowanego na człowieka, szczególnie badań etnograficznych, współtworzenia i prototypowania. Te metody uzupełnia foresightem.

W trakcie kariery współpracowała z takimi organizacjami jak Credit Agricole, Danone, Michelin, Capgemini, Tatrzański Park Narodowy, Narodowy Bank Polski, UNICEF, Urząd Miasta Krakowa i Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, wspierając je w rozwoju i zmianie. Jest również absolwentką Bloomberg LSE City Teams Programme.

Oprócz kierowania KBF wykłada na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Zasiada w Radzie Krakowskiego Forum Turystyki, Radzie Galerii Pałacu Potockich, Radzie Społecznej Wydziału Humanistycznego AGH, Radzie Programowej Tech-On oraz Radzie Programowej Kongresu Futurologicznego. Prowadzi także podcast „KBF bliżej: o kulturze”.

Data wydania materiałów: . Ostatnia aktualizacja strony: .

Kontakt

Portret Caroliny Pietyry, w tle plac przed budynkami muzeów.

Masz pytania dotyczące placemakingu lub narzędzi z manuala? Chcesz wspólnie popracować z tą metodą — w swojej instytucji, sąsiedztwie lub mieście? Zapraszam do kontaktu.

Carolina Pietyra

E-mail: caroline.pietyra@gmail.com

Odwiedź mój profil na LinkedIn

Pytania i odpowiedzi

Czy placemaking może wspierać przygotowanie masterplanu?

Tak. Pomaga rozpoznać codzienne użytkowanie przestrzeni, potrzeby społeczności, relacje z otoczeniem i wspólne wartości. Ta wiedza może zasilać założenia masterplanu oraz pomagać testować wybrane pomysły przed ich utrwaleniem. Manual nie jest instrukcją sporządzania formalnych dokumentów planistycznych.

Jak zacząć pracę z miejscem?

Od określenia tego, co wiemy i czego jeszcze nie rozumiemy. Następne działania mogą obejmować spacer badawczy, rozmowy, mapowanie interesariuszy i pracę z pamięcią miejsca. Manual pomaga dobrać narzędzia do sytuacji.

Dla kogo przygotowano materiały?

Dla kadr kultury, samorządów, organizacji społecznych, urbanistów, architektów i osób prowadzących procesy rozwoju miejsc wspólnie z ich użytkownikami.

Co można pobrać ze strony?

Manual w PDF, plansze warsztatowe A3, mapy do pracy zespołowej B1 oraz zestaw kart warsztatowych. Materiały są dostępne bezpłatnie, bez rejestracji.

Czy narzędzia można stosować poza instytucją kultury?

Tak. Mogą wspierać pracę z placem, parkiem, podwórkiem, budynkiem lub obszarem zmieniającym funkcję. Ważne jest dostosowanie sposobu pracy do miejsca, uczestników i zakresu ich wpływu na decyzje.